Avustralya hükümeti, eserlerin yapay zeka modellerinin eğitiminde izinsiz kullanılmasına karşı yazarların, müzisyenlerin, sanatçıların ve medya kuruluşlarının haklarını koruyacağını açıkladı.
Başbakan Anthony Albanese, Avustralya’da üretilen kitapların, müziğin, sanat eserlerinin ve haber içeriklerinin hak sahiplerinin denetimi dışında YZ eğitiminde kullanılamayacağını söyledi.
Albanese, 15 Temmuz 2026’da Sydney Üniversitesi’nde yaptığı konuşmada yaratıcı eserlerin kamuya açık olmasının, YZ şirketlerine bu içerikleri serbestçe kullanma hakkı vermediğini belirtti. Başbakan, Avustralya’da üretilen her şeyin sahipsiz olmadığını söyledi. Eser sahibinin kullanım iznini, eserinin fiyatını ve değerini belirleme hakkına sahip olması gerektiğini vurguladı. Albanese, bunun dışındaki kullanım biçimlerini hırsızlık olarak nitelendirdi.
YZ Eğitimi İçin İzin Şartı Getirilecek
Hükümetin resmi açıklamasına göre Avustralyalı yazarlar, sanatçılar ve gazeteciler eserleri üzerindeki mülkiyetlerini koruyacak. Şirketlerin yaratıcı eserleri YZ modellerini eğitmek için kullanabilmesi, hak sahibinin denetimine bağlı olacak.
Bu yaklaşım, yalnızca eser sahibinden izin alınmasını değil, kullanım koşulları ile ücretin de hak sahibi tarafından belirlenmesini öngörüyor. Böylece hükümet, YZ şirketlerinin internette erişilebilen içerikleri otomatik olarak ücretsiz eğitim verisi saymasına karşı çıkıyor.
Yeni düzenleme müzik sektörü açısından hem müzik eserlerini hem de ses kayıtlarını ilgilendiriyor. Besteciler, söz yazarları, müzik yayıncıları, yorumcular ve yapım şirketleri, repertuvarlarının YZ sistemlerine aktarılması karşılığında izin ve ödeme talep edebilecek.
Ancak hükümet henüz yasa tasarısının ayrıntılarını yayımlamadı. Lisansların bireysel mi yoksa kolektif olarak mı verileceği açıklanmadı. YZ şirketlerinin eğitim verilerini ne ölçüde açıklamak zorunda kalacağı da bilinmiyor. Geçmişte izinsiz kullanılan eserler için nasıl bir uygulama yapılacağı konusunda da henüz net bir düzenleme bulunmuyor.
Yeni YZ Ofisi Kuruldu
Albanese hükümeti, YZ politikasını farklı bakanlıklar arasında koordine etmek üzere Başbakanlık ve Kabine Bakanlığı bünyesinde bir YZ Ofisi kurdu. Ofis, Avustralya YZ Standartları adı verilen yeni düzenleme çerçevesinin hazırlanmasından sorumlu olacak.
Hükümet, düzenlemeyi Ağustos 2026’da eyalet ve bölge yönetimlerinin yer aldığı Ulusal Kabine toplantısına sunmayı planlıyor. Yasal düzenlemenin ise 2027 yılının başında parlamentoya getirilmesi hedefleniyor.
Yeni standartlar telif haklarının yanında büyük veri merkezlerinin enerji ve su kullanımı, tüketici güvenliği, istihdam ve ulusal güvenlik gibi konuları da kapsayacak. Albanese, Avustralya’nın yalnızca yabancı şirketlerin YZ sistemlerini barındıran bir veri deposuna dönüşmesini istemediklerini söyledi. Hükümet, ülke içinde yatırım yapılmasını desteklerken bu yatırımların Avustralya’nın kurallarına tabi olacağını belirtti.
Metin ve Veri Madenciliği İstisnasına Kapı Kapatıldı
Avustralya yaratıcı sektörlerinin temel kaygısı, telif hakkıyla korunan eserlerin metin ve veri madenciliği istisnası kapsamında YZ eğitiminde kullanılmasına izin verilmesiydi.
Başsavcı Michelle Rowland, hükümetin 2025 yılında geniş kapsamlı bir metin ve veri madenciliği istisnası getirmeyeceğini açıkladı. Rowland, Mart 2026’da yaratıcı sektör temsilcilerinin katıldığı parlamentodaki bir toplantıda hükümetin YZ gerekçesiyle telif korumasını zayıflatma planı bulunmadığını yineledi.
Bu tutum, hak sahiplerinin açık izni olmadan ticari YZ eğitimi yapılmasına imkan tanıyacak özel bir yasal istisna oluşturulmayacağı anlamına geliyor. Hükümetin yeni açıklaması, bu yaklaşımın daha güçlü ve açık bir yasal çerçeveye dönüştürüleceğine işaret ediyor.
Açıklama, YZ şirketlerinin Avustralya’da daha geniş eğitim verisi erişimi talep ettiği bir dönemde geldi. Albanese’nin konuşması, hükümetin yatırım karşılığında yaratıcı sektörlerin haklarından vazgeçmeyeceği yönünde güçlü bir siyasi mesaj olarak değerlendirildi.
Müzik Sektörü Lisanslama Modelini Savunuyor
Avustralya Kayıt Endüstrisi Birliği ARIA, hükümetin açıklamasını memnuniyetle karşıladı. Kuruluş, yaratıcı eserlerin izin ve ödeme olmadan kullanılmaması gerektiğini vurguluyor.
ARIA, Avustralya Verimlilik Komisyonunun Aralık 2025’te yayımladığı raporun da mevcut telif sisteminin değiştirilmesine gerek olmadığı sonucuna ulaştığını hatırlattı. Komisyon, YZ eğitimi için lisanslama piyasalarının gelişmeye başladığını ve hükümetin bu piyasaların oluşmasına müdahale etmemesi gerektiğini belirtmişti.
ARIA’ya göre müzik sektörü, YZ şirketlerine büyük repertuvarları doğrudan veya kolektif biçimde lisanslayabilecek altyapıya sahip. Kuruluş, telif hakkının teknolojik gelişmenin önünde bir engel olmadığını savunuyor. Telif sisteminin, yenilik ile yaratıcı üretimin ekonomik sürdürülebilirliğini birlikte güvence altına aldığı görüşünü dile getiriyor.
Mart 2026’da ARIA, APRA AMCOS, Avustralya Yayıncılar Birliği, Copyright Agency ve medya kuruluşlarının da aralarında bulunduğu sektör temsilcileri parlamentoda ortak bir etkinlik düzenledi. Kuruluşlar, YZ eğitiminde lisanslamanın teknik ve ticari olarak mümkün olduğunu belirtti. Yaratıcı sektörlerin Avustralya ekonomisine yıllık 67 milyar Avustralya doları katkı sağladığı ifade edildi.
İzin, Ödeme ve Şeffaflık Öne Çıkıyor
Avustralya’nın yaklaşımı, YZ eğitiminde üç temel ilkeyi öne çıkarıyor. Bunlar hak sahibinin izni, eser kullanımının karşılığının ödenmesi ve yaratıcı kişinin kullanım koşulları üzerindeki denetimi olarak sıralanıyor.
Bununla birlikte açıklanan çerçevenin etkisi, hazırlanacak yasa metnine bağlı olacak. YZ şirketlerinin kullandıkları veri setlerini açıklaması, hak sahiplerinin eserlerini takip edebilmesi ve izinsiz kullanıma karşı etkili yaptırımlar uygulanması düzenlemenin belirleyici başlıkları olacak.
Avustralya hükümeti, yaratıcı eserlerin YZ şirketlerine ücretsiz bir hammadde olarak sunulmasını kabul etmeyeceğini açıklayarak küresel telif tartışmasında yaratıcı sektörlerden yana açık bir siyasi tutum aldı. Şimdi gözler, 2027 başında parlamentoya sunulması planlanan düzenlemenin lisanslama, ödeme, şeffaflık ve denetim hükümlerine çevrilecek.
