Almanya Eser Sahipleri Meslek Birliği GEMA YZ kullanımı konusunda dikkat edilmesi gereken 10 temel kural belirledi.
1: Dijital Hümanizm – Merkezde İnsan Olmalı
Üretken yapay zekanın geliştirilmesi, insanlığın refahına adanmıştır.
GEMA, yeni teknolojik olanakları kullanarak yaratıcı müzik yaratımını teşvik etmektedir. Bir araç olarak yapay zeka, insanların olanaklarını ve yaratıcı yeteneklerini genişletebilir ve zenginleştirebilir. Yaratıcı süreci onsuz hayal etmek artık neredeyse imkansızdır. Ancak, özellikle önceden var olan yaratıcı çalışmaları istismar ederek, insan yaratıcılığının yerini almamalı veya onu yerinden etmemelidir. Teknolojik gelişme ve üretken YZ kullanımı, mümkün olduğunca çok sayıda insan için sosyal, ekonomik ve kültürel ilerleme ile el ele gidecek şekilde tasarlanmalıdır.
2: Fikri Mülkiyetin Korunması- Fikri mülkiyet hakları korunmalı
Bu haklar yaratıcılığı, kültürel çeşitliliği ve yeniliği teşvik eder. Yaratıcı kişilerin, eserlerinin üçüncü şahıslar tarafından ticari istismarına ve kötüye kullanımına karşı özgürlüğünü ve bağımsızlığını sağlar. Telif hakkı yaratıcı insanları korur ve onlara yasal sistem çerçevesinde eserlerinin kullanımını belirleme hakkını verir. Bu kanıtlanmış ilke, üretken yapay zeka bağlamında da geçerli olmalıdır.
3: Değer yaratımına adil katılım- Değer zincirindeki tüm aktörler kârdan adil bir pay almalı
Üretken yapay zeka yeni gelir kaynaklarının önünü açıyor. İlgili iş modellerinin temelini, yani hammaddesini sanatsal, yaratıcı ve gazetecilik içerikleri oluşturur. Adil bir ücretlendirme modeli, katma değerin yaratıldığı yerde başlamalıdır. Bu nedenle, bir yapay zeka modelini eğitmekle sınırlı kalmamalıdır. Daha ziyade, YZ içeriğinin oluşturulmasından (örneğin aboneliklerden elde edilen gelir) ve piyasada daha fazla kullanımdan (örneğin arka plan müziği olarak veya İnternet’teki müzik platformlarında YZ tarafından oluşturulan müzik olarak) kaynaklanan ekonomik faydalar dikkate alınmalıdır. Katılım için belirleyici faktör eğitimin yeri değil, üretim araçlarının veya üretilen içeriğin sunulduğu yerdir. Buna ek olarak, insanlar tarafından yaratılan eserlerle rekabet durumu da dikkate alınmalıdır. Sonuçta, YZ içeriğini mümkün kılan bu çalışmalardır. Bu durum, eğitim için sentetik veri kullanıldığında da geçerli olmalıdır. Sentetik veriler de, YZ müziği yaratıldığında yaratıcı gücü bu içerikte devam eden insan tarafından yaratılmış eserlere dayanmaktadır.
4: Şeffaflık-Yapay zeka sunan şirketler şeffaf davranmalıdır.
Eğitim için hangi belirli içerik veya eserlerin ve diğer verilerin kullanıldığı açıkça bilinmelidir. Bu şirketlerin teknolojilerinin geliştirilmesi ve kullanımının yürürlükteki yasalara uygun olmasını sağlamak için ne gibi önlemler aldıkları açık olmalıdır. Bu, hangi içeriğin eğitim için serbestçe kullanılabileceğini sorgulama ve meslek birliklerinden ilgili lisansları talep etme yükümlülüğünü de içermelidir. YZ uygulamalarının kullanıcıları, YZ ile etkileşim olup olmadığı, YZ tarafından bir çıktı üretilip üretilmediği veya YZ’nin kültürel veya medya içeriğini düzenlemek için kullanılıp kullanılmadığı konusunda da bilgilendirilmelidir.
5: Sorumlu müzakereler- Şirketler kendi pazar konumunu sorumlu bir şekilde ele almalı
Üretken YZ için hala genç olan pazar, birkaç büyük dijital şirket tarafından domine edilmektedir. Bu şirketler, YZ teknolojilerini hızlı ve başarılı bir şekilde piyasaya sürmek için gerekli bilgi işlem kapasitesine, mali kaynaklara ve altyapıya sahiptir ancak telif hakkı yasasını da göz ardı etmektedirler. Ortaya çıkan dengesizlikler ve pazarlık gücündeki asimetriler, daha küçük oyuncuları ve bireyleri dezavantajlı hale getirmektedir. YZ, ona ayak uyduran akıllı bir düzenleyici çerçeve gerektirmektedir. Açık şartnameler ve rekabet hukuku araçlarına ek olarak, bu, her şeyden önce, etkilenenlerin çıkarlarını dijital şirketlere karşı bir arada temsil edebilmek için toplu müzakerelerin güçlendirilmesini içerir. Büyük dijital şirketler telif hakları yasasına saygı göstermenin yolunu bulmalıdır.
6: Kişisel haklara saygı-Kişisel haklara saygı gösterilmeli
Her kişi, kişisel haklarının ihlaline karşı hızlı ve etkili bir şekilde harekete geçme fırsatına sahip olmalıdır. Üretken YZ bağlamında, bu özellikle kişinin kendi sesi, adı ve görüntüsü hakkı – “derin sahtecilikler” gibi olgulardan etkilenen hakları içerir. Ayrıca kişinin kendi eserleri ve şahsi bilgileri ile ilgili, yani kendisi hakkında hangi verilerin kamuya açık hale getirileceğine karar verme yetkisini de kapsar.
7: Kültürel çeşitliliğe saygı- Kültürlerin çeşitliliğine saygı duyulmalı
Üretken YZ, aynı şeyi tekrar tekrar üreterek ve kendi kendine referans vererek, kısır döngü şeklinde kültürel ifadelerin ve sosyal eğilimlerin aynılaşmasına yol açmamalıdır. YZ modelleri ancak eğitildikleri içerik kadar iyi ve çeşitli olabilir. Kültürel nişler ve popüler içerikler eşit ve adil koşullarda dikkate alınmalı ve görüşlerin çoğulluğu korunmalıdır. Büyük YZ modelleri eğitilirken Avrupa’nın kültürel ve dilsel çeşitliliği göz ardı edilmemelidir.
8: AB kurallarının etrafından dolaşılamaz- Yapay zeka sunan şirketler Avrupa yasal gerekliliklerine uyumlu olmalı
Dijital alan sınır tanımaz ve küresel iş modellerine olanak sağlar. Ancak bu açıklık, büyük dijital şirketler tarafından demokratik olarak belirlenmiş kuralları atlatmak veya tek taraflı olarak değiştirmek için kullanılmamalıdır. Yapay zeka alanında, özellikle Avrupa düzenlemelerinin, kullanım kısıtlamalarının ve ücretlendirme yükümlülüklerinin, eğitimin AB dışında gerçekleşmesi gerçeğiyle basitçe atlatılamayacağından emin olunmalıdır. AB’de kullanılan veya AB’deki insanları etkileyen YZ sistemleri sunan herkes Avrupa düzenlemelerine uymalıdır.
9: Sürdürülebilirlik- Üretken YZ’nin geliştirilmesi ve işletilmesi sürdürülebilir olmalı
YZ süreçleri adil ve sosyal olarak gerçekleştirilmeli ve aynı zamanda ekolojik odaklı olmalıdır. Bunun nedeni, üretken YZ’nin hem eğitiminin hem de kullanımının, tüm ülkelerin elektrik tüketimine ihtiyaç duyan muazzam bir bilgi işlem kapasitesi gerektirmesidir. Bu yüksek enerji talebi, YZ teknolojileri sunan şirketlerin enerji tasarrufu sağlamak ve verimliliği artırmak için önlemler almasını gerekli kılmaktadır. Burada da, sağlayıcılar açısından daha fazla şeffaflığa ve üretken YZ’nin sosyal, ekonomik ve ekolojik olarak nasıl daha sürdürülebilir hale getirilebileceğine dair geniş bir toplumsal tartışmaya ihtiyaç vardır.
10: Sorumluluk-Yapay zeka sunan şirketler sorumluluk almalı
Üretken YZ’nin geliştirilmesi ve kullanımı, özellikle uygun lisanslar alınarak etik ilkelere ve yasal yükümlülüklere uygun olarak gerçekleştirilmelidir. Bu şirketler, teknolojilerinin etkisinin farkında olmalı ve bunun sorumluluğunu üstlenmelidir. Bu nedenle haklı olarak, bir sorumluluk ayrıcalığına (“güvenli liman”) sahip değillerdir. Sorumluluklarını kullanıcıların üzerine yıkmamalıdırlar.
